Güvence Hesabı Nedir? Hangi Hallerde Başvurulabilir?

Güvence Hesabı Nedir?

Trafik kazalarında bedensel zarara uğrayan veya yakınını kaybeden kişiler, bazı durumlarda ellerinde olmayan nedenlerle sigorta teminatından yararlanamaz ve yalnızca haksız fiil sorumlusuyla baş başa kalırlar. Kazaya neden olan aracın tespit edilememesi, aracın zorunlu trafik sigortası yaptırılmadan trafiğe çıkarılması ya da sigortacının iflas etmesi bu durumun tipik örnekleridir. İşte bu gibi hallerde zarar görenleri sigorta güvencesi şemsiyesi altına almak amacıyla, 14 Haziran 2007 tarihli ve 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 14. maddesiyle, Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği bünyesinde "Güvence Hesabı" oluşturulmuştur.

Güvence Hesabı, zarar görenlerin trafik kazası sonucunda uğradıkları zararları, kaza tarihinde geçerli zorunlu sigortalarla saptanan teminat tutarlarına kadar karşılar. Hesabın sorumluluğu kural olarak yalnızca bedensel zararlar (ölüm ve yaralanma) bakımından doğar: sakatlık halinde sakatlık tazminatı, ölüm halinde ise ölenin desteğinden yoksun kalanlara destekten yoksun kalma tazminatı ödenir. Eşyaya (motorlu taşıt ve diğer eşya) ilişkin zararlardan ise — aşağıda belirtilen iflas/ruhsat iptali istisnası dışında — sorumlu tutulamaz.

Hangi Hallerde Güvence Hesabına Başvurulabilir?

• Sigortalının (kazaya neden olan aracın) tespit edilememesi: Kazaya sebebiyet veren aracın bulunamaması, kaçması veya kimliğinin tespit edilememesi halinde zarar gören, bedensel zararları için Güvence Hesabı'na başvurabilir.
• Zorunlu trafik sigortasının hiç yaptırılmamış olması: Sigortasız araçların sebep olduğu bedensel zararlarda, zarar görenin önce işleteni takip etmesi gerekmez; doğrudan Güvence Hesabı'na başvurarak zararının karşılanmasını isteyebilir.
• Sigorta şirketinin iflası veya ruhsatlarının iptali: Zorunlu sigortacının malî bünye zaafiyeti nedeniyle sürekli olarak bütün branşlarda ruhsatlarının iptal edilmesi ya da iflası halinde başvuru mümkündür. Diğer hallerden farklı olarak yalnızca bu halde, bedeni zararların yanı sıra eşyaya ilişkin zararlar da (araç hasarı dahil) Hesap'tan istenebilir.
• Çalınmış veya gasp edilmiş aracın karıştığı kaza: Karayolları Trafik Kanunu uyarınca işletenin sorumlu tutulamadığı bu durumda zorunlu sigortacı da sorumlu olmadığından, zarar gören bedensel zararları için hırsız veya gasıbı takip etmeksizin doğrudan Güvence Hesabı'na müracaat edebilir.

Güvence Hesabına Müracaat Usulü

Hak sahipleri, başvuru dilekçesi ve zararı ispata yarayan belgelerle (kaza tespit tutanağı, sağlık kurulu raporu, ölüm halinde veraset ilamı ve destek ilişkisini gösteren belgeler vb.) Güvence Hesabı'na başvurur. Hesap tarafından yapılan inceleme sonucunda tazminat miktarında ve hak sahipliğinde tereddüt yoksa belirlenen tutar ödenir. Hesabın sorumluluğu, kazanın meydana geldiği tarihte geçerli zorunlu sorumluluk sigortası poliçesinin teminat limitleri ile sınırlıdır; limit aşan zararlar Hesap'tan istenemez. 2026 yılı itibarıyla zorunlu trafik sigortasında bedeni zararlarda kişi başına teminat limiti 3.600.000 TL'dir.

Başvurunun Güvence Hesabı tarafından kısmen veya tamamen reddedilmesi ya da ödenen tutarın yetersiz olması halinde hak sahipleri, doğrudan Güvence Hesabı aleyhine dava açabilecekleri gibi Sigorta Tahkim Komisyonu'na da başvurabilirler. Uygulamada tahkim yolu, yargılamanın daha hızlı sonuçlanması nedeniyle sıklıkla tercih edilmektedir.

Güvence Hesabının Rücu Hakkı

Güvence Hesabı, yaptığı ödemeler nedeniyle; zorunlu trafik sigortasını yaptırmayan kişilere, sorumlunun sonradan belli olması halinde bu kişilere veya yükümlü sigorta şirketine, iflas/ruhsat iptali halinde yükümlü sigorta şirketine ve çalınmış/gasp edilmiş araç kazalarında hırsız, gasıp veya bunlara yardım edenlere karşı ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde rücu edebilir.

Zamanaşımı

Güvence Hesabı'na yöneltilecek tazminat talepleri, KTK m. 109/1 uyarınca zararın ve tazminat yükümlüsünün öğrenilmesinden itibaren 2 yıl ve her halde kaza tarihinden itibaren 10 yılda zamanaşımına uğrar. KTK m. 109/2'deki uzamış (ceza) zamanaşımı burada da önceliklidir: kazada yaralanma varsa 8 yıl, ölüm varsa 15 yıllık zamanaşımı süresi uygulanır. Hesabın diğer zarar sorumlularına açacağı rücu davaları ise 2 yıllık zamanaşımına tabidir.

Sonuç

Güvence Hesabı, faili belirsiz veya sigortasız araçların karıştığı kazalarda mağdurların çoğu zaman bilmediği önemli bir güvence mekanizmasıdır. Özellikle ölümlü ve yaralanmalı kazalarda, destekten yoksun kalma ve sakatlık tazminatlarının aktüeryal hesaplamaları teknik uzmanlık gerektirdiğinden, başvuru ve tahkim sürecinin bir avukat aracılığıyla yürütülmesi hak kaybını önleyecektir.

Kaynaklar ve mevzuat

• Mevzuat: 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu m.14 (Güvence Hesabı); Güvence Hesabı Yönetmeliği (Resmî Gazete sayı: 26594) m.9 (başvuru halleri) ve m.16 (rücu).
• 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m.109 (zamanaşımı).
• Resmî kaynak: Güvence Hesabı.

İlgili Yazılar

• Destekten Yoksun Kalma Tazminatı: Kimler, Kimden, Nasıl Talep Edebilir? — sigortasız veya kaçak araç kazalarında ölüm hâlinde talep edilen tazminat.
• Trafik Kazalarında Sürekli Sakatlık (Maluliyet) Tazminatı