Pert (Tam Hasar) İşlemi ve Kasko Uyuşmazlıkları: Haklarınız Nelerdir?

Tam Hasar (Pert) Nedir?

Bir trafik kazasında araçta meydana gelen hasarın onarım bedeli, aracın rayiç (piyasa) değerine ulaşıyor veya ona yaklaşıyorsa ya da onarım ekonomik olarak anlamsız kalıyorsa, araç "pert" (tam hasarlı/ağır hasarlı) olarak değerlendirilir. Bu durumda sigortacı, aracı onarmak yerine aracın kaza tarihindeki rayiç değeri üzerinden tazminat öder. Ödeme iki şekilde yapılabilir: Aracın hurdası (sovtaj) sigorta şirketine bırakılarak rayiç bedelin tamamının alınması ya da hurda mağdurda kalarak rayiç değer ile sovtaj bedeli arasındaki farkın alınması.

SEDDK'nın 2025/12 Sayılı Genelgesi: Tam Hasar ve Ağır Hasar Tespiti

Uygulamada "pert" olarak anılan işlemin çerçevesi, Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu'nun (SEDDK) 25 Nisan 2025 tarihli ve 2025/12 sayılı Motorlu Araç Sigortaları Kapsamında Tam Hasara ya da Ağır Hasara Uğramış Araçların Tespiti Hakkında Genelgesi ile yeniden düzenlenmiştir. 1 Temmuz 2025 tarihinde yürürlüğe giren Genelge, aynı konuyu düzenleyen 2020/3 sayılı Genelgeyi yürürlükten kaldırmıştır.

Tam hasar ile ağır hasar ayrımı

Genelgenin 4. maddesi uyarınca bir aracın tam hasarlı sayılabilmesi için iki şartın birlikte gerçekleşmesi gerekir: onarım masraflarının (KDV dahil) aracın rizikonun gerçekleştiği tarihteki değerini aşması ve eksper raporu ile aracın onarım kabul etmez bir hale geldiğinin tespit edilmesi. İkinci şart, yalnızca ekonomik ölçüte dayanılarak verilen pert kararlarına karşı denetim imkânı sağladığından uygulamada önem taşır.

Genelgenin 5. maddesine göre ise onarım masraflarının (KDV dahil) aracın riziko tarihindeki değerinin %60'ını aşması halinde araç ağır hasarlı sayılır. Bu oran aşılmasa dahi, Genelgenin Ek-1 listesinde sayılan parçalardan (ön ve arka şasi kolları, taban ile birlikte marşpiyel, tavan sacı, orta direk, ön göğüs sacı gibi) en az birinin zarar görmesi durumunda sigorta eksperi tarafından aracın ağır hasara uğrayıp uğramadığına ilişkin tespit yapılabilir.

Her iki tespitin de yalnızca levhaya kayıtlı sigorta eksperlerince yapılması zorunludur (m. 4/2 ve m. 5/2). Dolayısıyla sigorta şirketi ile sigortalı arasındaki anlaşmaya dayanılarak tam veya ağır hasar kararı verilmesi mümkün değildir.

Tazminat ödemesi hangi belgenin ibrazına bağlı?

Tam hasar halinde aracın ilgili mevzuat doğrultusunda hurdaya ayrıldığına dair hurda tescil belgesi, ağır hasar halinde ise aracın trafikten çekildiğine dair "trafikten çekilmiştir" kaşeli tescil belgesi sigortacıya ibraz edilmeden tazminat ödenmez (m. 4/3 ve m. 5/5).

Uygulamada en sık sorun çıkaran nokta, araç sicilinde haciz, rehin veya benzeri işleme engel kayıt bulunması nedeniyle bu belgelerin alınamamasıdır. Genelgenin 8. maddesinin yedinci fıkrası bu ihtimali karşılamakta; belgenin hak sahibince alınamadığı ve sigorta şirketine ibraz edilemediği hallerde tazminatın, masrafları tazminat tutarından mahsup edilmek üzere mahkemece tespit edilen ödeme mahalline tevdi suretiyle de ödenebileceğini, bu durumda hurda veya çekme belgesinin aranmayacağını düzenlemektedir.

Eksper kararının bağlayıcılığı ve bildirim yükümlülüğü

Kesinleşmiş eksper raporu çerçevesinde tam veya ağır hasarlı olduğu belirlenen araçlarda bu kararda, sigorta şirketinin inisiyatifi ya da sigortalı veya hak sahibinin talebiyle sonradan değişiklik yapılamaz; rapora itiraz edilmesi üzerine sigorta eksperinin vereceği nihai karar bu kuralın dışındadır (m. 6/5). Sigorta eksperleri ayrıca, tam veya ağır hasar kararı verdikleri araçlara ilişkin bilgileri raporun tanzimini izleyen 5 iş günü içinde Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi'ne iletmekle yükümlüdür (m. 6/2).

Genelgenin 8. maddesinin birinci fıkrası uyarınca, tam veya ağır nitelikte hasarı bulunmayan araçlar bakımından, aracın hasarlı haliyle sigorta şirketine ya da sigortalı veya hak sahibi dışındaki kişilere terk edilmesine yönelik işlem tesis edilemez. Özel tüketim vergisi istisnası uygulanan araçlarda oran hesabında rayiç değer, söz konusu istisna dikkate alınmaksızın belirlenir (m. 8/4). Klasik, antika ya da Türkiye'de sınırlı sayıda bulunduğu tespit edilen araçlarda ise eksper, Genelgede öngörülen oranlara bağlı kalmaksızın tam veya ağır hasar tespiti yapabilir (m. 8/2).

Uyuşmazlıklar En Çok Nerede Çıkıyor?

• Rayiç değerin düşük belirlenmesi: Sigorta şirketlerinin ekspertizleri, aracın piyasa değerini çoğu zaman gerçek ikinci el satış fiyatlarının altında tespit etmektedir. Rayiç değer belirlenirken aracın marka, model, yaş, kilometre, donanım ve hasar geçmişi ile emsal satış ilanları dikkate alınmalıdır.
• Sovtaj bedelinin yüksek gösterilmesi: Hurda değeri yüksek gösterildikçe mağdura ödenecek fark azalır. Sovtaj bedelinin gerçekçi biçimde, ihale değerleriyle tespit edilmesi gerekir.
• Eksik ödeme ve gecikme: Nihai ekspertiz raporundan sonra ödemenin geciktirilmesi halinde temerrüt faizi talep edilebilir.
• Kaskoda rayiç değer klozu tartışmaları: Kasko poliçelerinde aracın sigorta bedeli ne olursa olsun, Kasko Genel Şartları uyarınca ödemenin kaza tarihindeki rayiç değer üzerinden yapılması esastır.

Kasko ile Trafik Sigortası Farkı

Zorunlu trafik sigortası (ZMMS), kusurlu tarafın üçüncü kişilere verdiği zararları karşılar; kendi aracınızın hasarını karşılamaz. Kasko ise isteğe bağlı bir sigortadır ve kusur durumuna bakılmaksızın kendi aracınızda meydana gelen hasarı teminat altına alır. Kazada kusursuz iseniz seçim sizindir: Hasarınızı kendi kaskonuzdan alabilir (kaskocunuz karşı tarafa rücu eder) ya da doğrudan karşı tarafın trafik sigortasına başvurabilirsiniz. Kaskodan yapılan ödemeler hasarsızlık indirimini etkileyebileceğinden bu tercih somut olaya göre yapılmalıdır.

Pert Ödemesinde Nelere Dikkat Edilmeli?

• Sigorta şirketinin teklifini hemen kabul etmeyin; emsal ilan araştırması ve gerekirse bağımsız ekspertiz yaptırın.
• İbraname/mutabakatname imzalamadan önce tutarın gerçek rayici karşıladığından emin olun; açık oransızlık halinde bakiye talep hakkı saklı kalmakla birlikte, bu ayrı bir uyuşmazlık sürecine yol açar.
• Pert-total işlemi gören aracın trafikten çekildiğine veya hurdaya ayrıldığına ilişkin belgelerin usulüne uygun düzenlenmesini takip edin. 1 Temmuz 2026'da yürürlüğe giren yeni ZMMS Genel Şartları, ağır hasarlı araçlarda tazminat ödemesini araç kayıtlarının usulüne uygun kapatılması şartına bağlamaktadır.
• Aracınız değer kaybına değil pert işlemine konu olduysa değer kaybı talep edilemez; ancak pert kararının yerinde olup olmadığı da (onarım ekonomik ise) ayrıca tartışılabilir.

Uyuşmazlık Halinde Başvuru Yolları

Eksik ödeme veya ret halinde, önce sigorta şirketine yazılı başvuru yapılır. Sonuç alınamazsa Sigorta Tahkim Komisyonu'na başvurulabilir veya dava açılabilir. Kasko uyuşmazlıklarında zamanaşımı, TTK m. 1420 uyarınca kural olarak sözleşmeden doğan taleplerde alacağın muaccel olduğu tarihten itibaren 2 yıldır; trafik sigortasına dayalı taleplerde KTK m. 109'daki süreler geçerlidir. Sürelerin kaçırılmaması için vakit kaybetmeden harekete geçilmelidir.

Sonuç

Pert ve kasko uyuşmazlıkları, ilk bakışta basit bir "eksper takdiri" gibi görünse de; rayiç değerin, sovtajın ve poliçe hükümlerinin doğru analiziyle sonuç önemli ölçüde değişebilmektedir. Sigorta şirketinin teklifi kabul edilmeden önce rayiç değerin, sovtaj bedelinin ve tam/ağır hasar tespitinin Genelgede öngörülen ölçütlere uygunluğunun ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Kaynaklar ve mevzuat

• Mevzuat: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.1459 (hasarın tespiti), m.1460 (tazminatın ödenmesi) ve m.1472 (halefiyet/rücu).

İlgili Yazılar

• Araç Değer Kaybı Tazminatı: Şartları, Başvuru Yolları ve 2026 Yenilikleri — pert edilmeyen ancak hasar gören araçlarda gündeme gelen tazminat.
• Sigorta Tahkim Komisyonu’na Başvuru Rehberi (2026)