Kısa cevap
Alkol, sürücü değişikliği veya geç ihbar gerekçesiyle hasarın reddi kesin sonuç değildir; genel olarak ret gerekçesinin dayandığı olgunun ispatı sigorta şirketine aittir. Ret sonrası Tahkim Komisyonu veya tüketici mahkemesi yolu açıktır; faiz ve zamanaşımı süreleri takip edilmelidir.
Kasko, aracınızın kendi hasarını karşılasın diye yaptırdığınız sigortadır; ancak hasar dosyası açıldığında sigorta şirketinin "teminat dışı" yanıtıyla karşılaşan sürücü sayısı hiç az değildir. Bu yazıda, kasko hasarlarında en sık kullanılan ret gerekçelerini, Yargıtay'ın bu gerekçelere nasıl yaklaştığını ve reddedilen bir hasar için sırasıyla hangi hukuki yolların kullanılabileceğini anlatıyoruz.
Kasko neyi karşılar, neyi karşılamaz?
Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartları'nın A.1 maddesine göre kasko; aracın hareket hâlinde ya da dururken, sigortalının iradesi dışında, ani ve harici bir etkiyle bir cisme çarpması, bir cismin araca çarpması, devrilmesi, düşmesi, yuvarlanması gibi kazalardan; üçüncü kişilerin kötü niyetli hareketlerinden; yanmadan ve çalınma ya da çalınmaya teşebbüsten doğan zararları karşılar. Genişletilmiş ve tam kasko ürünlerinde sel, dolu, deprem, terör, hayvan çarpması gibi ek teminatlar da bulunur.
Teminat dışında kalan hâller ise Genel Şartlar'ın A.5 maddesinde sayılmıştır. Sigorta şirketlerinin ret yazılarının neredeyse tamamı bu maddeye dayanır: aracın mevzuata göre gerekli sürücü belgesi olmayan kişilerce kullanılması; uyuşturucu madde ya da mevzuatta yasaklanan miktarın üzerinde alkol etkisinde kullanılması; sigortalının veya sürücünün kasıtlı ya da ağır kusurlu hareketleri; aracın yarış, hız denemesi gibi amaçlarla kullanılması; taşıma haddinin aşılması; poliçede belirtilen kullanım tarzına aykırı kullanım; savaş, nükleer tehlike gibi olağanüstü hâller.
En sık karşılaşılan ret gerekçeleri ve Yargıtay'ın yaklaşımı
1. "Sürücü alkollüydü"
Kasko Genel Şartları A.5.5, aracın yasal sınırın üzerinde alkollü kişilerce kullanılması sırasında meydana gelen zararları teminat dışında bırakır. Ancak Yargıtay bu hükmü dar yorumlar: hasarın teminat dışı kalması için kazanın yalnızca (münhasıran) alkolün etkisiyle meydana gelmiş olması gerekir; sürücünün alkollü olması tek başına yeterli değildir ve bunun ispatı sigortacıya aittir. Yargıtay, alkol ölçümü bile bulunmayan, yalnızca varsayıma dayanan bir ret üzerine verilen red kararını bu gerekçeyle bozmuştur (Yargıtay 4. HD, 22.11.2022, 2022/10522 E., 2022/15225 K.). Kazada karşı sürücünün kusuru, yol kusuru, hava koşulu gibi başka bir etken varsa "münhasıran alkol" şartı gerçekleşmez.
2. "Sürücü değişikliği yapıldı" / "Beyanlar tutarsız"
Sigorta şirketleri, tutanaktaki sürücü ile gerçek sürücünün farklı olduğundan şüphelendiğinde dosyayı "araştırma"ya sevk eder ve çoğunlukla reddeder. Yargıtay'a göre sürücü değişikliği tek başına teminat dışı kalmayı gerektiren bir hâl değildir; sigortacı, gerçek sürücü yönünden A.5'te sayılan bir sebebin (alkol, ehliyetsizlik vb.) somut olarak bulunduğunu ayrıca ispatlamak zorundadır (aynı karar). Buna karşılık sigortalı, rizikonun oluş şeklini kasten yanlış bildirmiş ya da teminat dışı bir olayı teminat içindeymiş gibi göstermişse ispat yükü yer değiştirir ve sigortalıya geçer. Nitekim Yargıtay, tanık beyanıyla kanıtlanan sürücü değişikliğinin ve olay yerini terkin dürüstlük kuralına aykırılık oluşturduğu bir dosyada hasar talebinin reddini onamıştır (Yargıtay 4. HD, 09.04.2026, 2023/5612 E., 2026/3957 K.). Kural açıktır: doğru beyan, kasko uyuşmazlığının en güçlü silahıdır; yanlış beyan ise en zayıf noktası.
3. "Kaza beyan edildiği gibi olmadı"
Ekspertiz ya da araştırma raporunda "hasar, beyan edilen oluş şekliyle uyumlu değil" denilerek yapılan retlerde de yük sigortacıdadır. Polis tarafından düzenlenmiş bir kaza tespit tutanağı, hasar ve olay yeri fotoğrafları varsa, sigortacının kazanın tutanakta yazılandan farklı gerçekleştiğini somut delillerle kanıtlaması gerekir. Yargıtay, yalnızca sigorta şirketinin kendi araştırma raporuna dayanan ve "tam olarak kanıtlanamayan" ret gerekçesini yeterli görmemiş, hasarın kaskodan ödenmesine ilişkin tahkim kararını onamıştır (Yargıtay 4. HD, 23.03.2023, 2021/24695 E., 2023/4286 K.).
4. "Hasar süresinde bildirilmedi"
Genel Şartlar B.1 maddesi, rizikonun öğrenilmesinden itibaren beş iş günü içinde sigortacıya bildirim yapılmasını öngörür. Ancak geç bildirim, kural olarak hasarın tamamen reddine değil, geç bildirim nedeniyle zarar miktarında bir artış olmuşsa yalnızca o artış kadar indirime yol açar (TTK m. 1446). Bildirimin hiç yapılmadığı ve sigortacının hasarı inceleme imkânının ortadan kalktığı hâller dışında "geç ihbar" gerekçeli topyekûn ret hukuka uygun değildir.
5. "Sözleşme kurulurken yanlış beyan verildi"
Kilometre, kullanım tarzı (hususi/ticari), hasar geçmişi, aracın garajda mı sokakta mı durduğu gibi sorulara verilen yanıtlar, primi etkileyen beyanlardır. TTK m. 1435 ve devamı uyarınca beyan yükümlülüğünün ihlali hâlinde sigortacı sözleşmeden cayabilir ya da prim farkı isteyebilir; ancak riziko gerçekleştikten sonra ihlalin tazminata etkisi, ihlalin kusur derecesine ve rizikoyla bağlantısına göre belirlenir. Kusursuz ya da rizikoyla ilgisiz bir beyan eksikliği, hasarın reddine gerekçe yapılamaz.
6. "Prim ödenmemişti"
Taksitli poliçelerde vadesinde ödenmeyen prim, sigortacının sorumluluğunu kendiliğinden askıya almaz. TTK m. 1434 uyarınca sigortacının önce noter aracılığıyla ya da iadeli taahhütlü mektupla ödeme için on günlük süre vermesi ve sonuçlarını bildirmesi gerekir; bu ihtar yapılmamışsa teminat devam eder. Ret yazısında "prim borcu" gerekçesi görüyorsanız, ihtarın usulüne uygun yapılıp yapılmadığı ilk sorgulanacak konudur.
7. "Ödedik ama eksik": rayiç, pert ve muafiyet
Tam ret dışında en yaygın uyuşmazlık, eksik ödemedir: pert (tam hasar) bedelinin piyasa rayicinin altında belirlenmesi, sovtaj (hurda) bedelinin yüksek tutulması, orijinal parça yerine muadil parça hesabı, KDV'nin düşülmesi ya da poliçedeki muafiyetin yanlış uygulanması. Bu konular ayrı bir yazıda ele alınmıştır: Pert (Tam Hasar) İşlemi ve Kasko Uyuşmazlıkları. Kural şudur: ödenen tutar, aracın kaza tarihindeki gerçek rayiç değeri ile hasarlı hâlinin değeri arasındaki farktan ya da makul onarım bedelinden az olamaz.
Reddedilen kasko hasarı için hukuki yollar (adım adım)
Adım 1 — Ret gerekçesini yazılı olarak alın
Telefonla bildirilen "teminat dışı" yanıtıyla yetinmeyin. Sigorta şirketinden, dayandığı Genel Şart maddesini ve delilleri gösteren yazılı ret bildirimini, ekspertiz raporunu ve varsa araştırma raporunu isteyin. Sigortacı bu belgeleri vermek zorundadır; vermiyorsa bu dahi tahkim aşamasında lehinize bir olgudur.
Adım 2 — Delillerinizi toplayın
Kaza tespit tutanağı (polis ya da taraflar arası anlaşmalı tutanak), olay yeri ve hasar fotoğrafları, varsa kamera görüntüleri, tanık bilgileri, alkol ölçüm sonucu (ölçüm yapıldıysa), servis/onarım teklifleri, aracın kaza öncesi rayiç değerine ilişkin ilanlar. Kaza tespit tutanağının polisçe düzenlenmiş olması ispat açısından büyük avantaj sağlar.
Adım 3 — Sigorta şirketine yazılı başvuru (zorunlu ön koşul)
Sigorta Tahkim Komisyonu'na ya da mahkemeye gitmeden önce sigortacıya yazılı başvuru yapılmış olması ve talebin reddedilmiş ya da 15 gün içinde yanıtsız bırakılmış olması gerekir. Başvuruyu e-posta, KEP ya da iadeli taahhütlü mektupla yapın ve tarihi belgeleyin; bu tarih hem temerrüt faizinin hem de tahkim başvuru şartının başlangıç noktasıdır.
Adım 4 — Sigorta Tahkim Komisyonu
Kasko uyuşmazlıklarının büyük çoğunluğu için en hızlı yol, Sigorta Tahkim Komisyonu'dur. Hakem, dosyayı ortalama 4–6 ayda karara bağlar; başvuru ücreti dava harçlarına göre düşüktür. 35.000 TL'nin altındaki uyuşmazlıklarda hakem kararı kesindir; bu tutarın üzerinde 10 gün içinde İtiraz Hakem Heyeti'ne itiraz, 383.000 TL'nin üzerinde ise Yargıtay yolu açıktır. Tahkimde aleyhe vekâlet ücretinin tarifenin beşte biri olarak hesaplandığını (Sigortacılık Kanunu m. 30/17) ve bu kuralın Yargıtay'ca istikrarla uygulandığını unutmayın (Yargıtay 4. HD, 07.10.2024, 2022/10507 E., 2024/8885 K.). Başvurunun nasıl yapılacağı ayrı yazımızda anlatılmıştır.
Adım 5 — Mahkeme: hangi mahkeme görevli?
Kasko poliçesi, aracını ticari amaçla kullanmayan bir kişi tarafından yaptırılmışsa tüketici işlemi sayılır ve görevli mahkeme tüketici mahkemesidir; tüketici, dava harcından muaftır. Yargıtay, asliye ticaret mahkemesinde görülen bir kasko davasını bu gerekçeyle bozmuş, dava tüketici mahkemesinde yeniden görülmüştür (Yargıtay 4. HD, 09.04.2026, 2023/5612 E., 2026/3957 K.). Ticari araçlar ve şirket adına kayıtlı araçlarda ise asliye ticaret mahkemesi görevlidir ve dava açmadan önce arabuluculuğa başvurmak dava şartıdır. Tüketici mahkemesindeki davalarda da belirli parasal sınırın üzerindeki uyuşmazlıklar için dava şartı arabuluculuk uygulanır.
Adım 6 — Kısmi dava ve ıslah
Hasar tutarı tam olarak bilinmiyorsa (örneğin pert/onarım kararı ya da rayiç tartışmalıysa) belirsiz alacak ya da kısmi dava açılıp bilirkişi raporundan sonra talep artırılabilir. Yargıtay, sigorta şirketinin "kısmi dava açmakta hukuki yarar yok" itirazını kabul etmemektedir (Yargıtay 4. HD, 23.03.2023, 2021/24695 E., 2023/4286 K.).
Faiz, temerrüt ve ücretler
- Temerrüt tarihi: TTK m. 1427/2 uyarınca sigortacı, hasar ihbarı ve gerekli belgelerin verilmesinden sonra en geç 45 gün içinde ödeme yapmak zorundadır; bu sürenin sonunda temerrüde düşer ve faiz işlemeye başlar. Yargıtay, tahkim başvuru tarihini değil, sigortacıya başvuru tarihinden 45 gün sonrasını temerrüt tarihi olarak esas alan İtiraz Hakem Heyeti kararını onamıştır (Yargıtay 4. HD, 07.10.2024, 2022/10507 E., 2024/8885 K.).
- Faiz türü: Kasko sözleşmesi Türk Ticaret Kanunu'nda düzenlenen bir sigorta sözleşmesi olduğundan Yargıtay, tahkim dosyalarında avans faizine hükmedilmesini hukuka uygun bulmaktadır (aynı karar ve 2021/24695 E. sayılı karar). Tüketici mahkemesinde görülen dosyalarda yasal faiz talebiyle karşılaşılabilir; talep dilekçesinde faiz türü açıkça belirtilmelidir.
- Ekspertiz ücreti: Sigortalının kendi yaptırdığı bağımsız ekspertiz ücreti, hasar tazminatının yanında zarar kalemi olarak talep edilebilir.
- Rehinli araçlar: Araç kredili alınmış ve poliçede banka "dain-i mürtehin" (rehinli alacaklı) olarak yazılıysa, tazminatı talep hakkı öncelikle bankaya aittir; dava ya da tahkim başvurusundan önce bankadan muvafakat alınmalıdır. Aksi hâlde başvuru aktif husumet yokluğundan reddedilir (Yargıtay HGK, 29.09.2020, 2017/17-2247 E., 2020/692 K.). Uygulamada bankalar bu muvafakati yazılı talep üzerine verir.
Zamanaşımı
Kasko sözleşmesinden doğan tazminat alacağı, TTK m. 1420 uyarınca alacağın muaccel olduğu tarihten itibaren iki yılda zamanaşımına uğrar. Kasko akdi bir ilişki olduğundan, trafik kazasında suç oluşsa bile ceza zamanaşımı süreleri uygulanmaz; Yargıtay, kasko poliçesi kapsamındaki bir talebin iki yıllık süre geçtikten sonra ileri sürülmesi nedeniyle reddini onamıştır (Yargıtay 4. HD, 14.02.2024, 2022/12909 E., 2024/1587 K.). Sigorta şirketiyle yazışmalar sürerken sürenin dolması sık rastlanan bir hak kaybıdır; ret yazısı geldiğinde takvimi baştan hesaplayın.
Sık sorulan sorular
Kasko hasarımı reddettiler, tekrar başvursam sonuç değişir mi? Şirket içi itiraz nadiren sonuç verir; ancak yazılı başvuru tahkim ve dava için zorunlu ön koşuldur. Yeni delil (kamera görüntüsü, tanık, ölçüm raporu) sunarak yazılı itiraz edin, 15 gün bekleyin, ardından tahkime gidin.
Alkollüydüm ama kaza karşı tarafın kusuruyla oldu. Yargıtay'a göre teminat dışı kalma için kazanın yalnızca alkolün etkisiyle meydana gelmesi gerekir. Karşı tarafın kusurunu gösteren tutanak ve kusur raporu varsa hasar teminat içindedir.
Tutanağa başka birini sürücü yazdık, şimdi ne olur? Sürücü değişikliği tek başına ret sebebi değildir; ancak sigortacı gerçek sürücü yönünden alkol ya da ehliyetsizlik gibi bir sebep kanıtlarsa hasar reddedilir ve yanlış beyan nedeniyle ispat yükü size geçer. Bu durumda dosyanın bir avukat tarafından değerlendirilmesi şarttır.
Sigorta şirketi eksper raporunu vermiyor. Rapor sizin dosyanıza aittir; yazılı olarak isteyin. Verilmezse tahkim başvurusunda bu husus belirtilir ve hakem raporu şirketten ister; ayrıca kendi bağımsız ekspertizinizi yaptırabilirsiniz.
Tahkim mi mahkeme mi? Tutar 383.000 TL'nin altındaysa ve dosya ağırlıklı olarak belgeye dayanıyorsa tahkim daha hızlı ve ekonomiktir. Tanık dinlenmesi, keşif ya da ceza dosyasının beklenmesi gereken karmaşık dosyalarda mahkeme tercih edilebilir.
Sonuç
Kasko hasarının reddi, çoğu zaman sigorta şirketinin ispat edemeyeceği bir şüpheye dayanır. Yargıtay'ın istikrarlı ilkeleri sigortalının lehinedir: teminat dışılığı sigortacı ispatlar, alkol ancak kazanın tek sebebiyse teminatı düşürür, sürücü değişikliği tek başına ret sebebi değildir ve polis tutanağı güçlü bir delildir. Buna karşılık yanlış beyan, ispat yükünü tersine çevirir ve dosyayı kaybettirir. Reddedilen bir hasarda doğru sıra; yazılı ret ve rapor talebi, delil toplama, yazılı başvuru, ardından Sigorta Tahkim Komisyonu ya da görevli mahkemedir. İki yıllık zamanaşımını ve rehinli araçlarda banka muvafakatini gözden kaçırmayın.
Güneş & Eker Hukuk Bürosu olarak kasko ret ve eksik ödeme dosyalarında sigorta şirketine başvurudan tahkim ve dava aşamasına kadar temsil hizmeti veriyoruz. Ret yazınızı ve ekspertiz raporunuzu iletin; dosyanızın hangi yoldan, ne kadar sürede sonuçlanabileceğini birlikte değerlendirelim.
Yararlanılan kararlar
- Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, 22.11.2022, 2022/10522 E., 2022/15225 K. (münhasıran alkol şartı; sürücü değişikliği tek başına ret sebebi değil; ispat yükü sigortacıda)
- Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, 09.04.2026, 2023/5612 E., 2026/3957 K. (kasko davasında tüketici mahkemesinin görevi; kanıtlanan sürücü değişikliği ve dürüstlük kuralı)
- Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, 23.03.2023, 2021/24695 E., 2023/4286 K. (polis tutanağına karşı ispat yükü sigortacıda; kısmi dava; avans faizi; tahkimde 1/5 vekâlet ücreti)
- Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, 07.10.2024, 2022/10507 E., 2024/8885 K. (TTK 1427/2 – başvurudan 45 gün sonra temerrüt; avans faizi)
- Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, 14.02.2024, 2022/12909 E., 2024/1587 K. (kasko poliçesinde iki yıllık zamanaşımı; ceza zamanaşımı uygulanmaz)
- Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 29.09.2020, 2017/17-2247 E., 2020/692 K. (dain-i mürtehin muvafakati)
Mevzuat: 6102 sayılı TTK m. 1409, 1420, 1427, 1434, 1435 vd., 1446; 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu m. 30; 6502 sayılı TKHK m. 73; Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartları A.1, A.5, B.1.
İlgili Yazılar
- Pert (Tam Hasar) İşlemi ve Kasko Uyuşmazlıkları
- Sigorta Tahkim Komisyonu'na Başvuru Rehberi
- Kasko ve Trafik Sigortası Rücu Davası